Maartje, Willem en Elske op Radio 1

Op 19 oktober waren de drie schrijvers in huis te gast bij de Nieuws BV op Radio 1. Luister het gesprek en de voordrachten hier terug.

Advertenties

Knippen en plakken

Hieronder staat een filmpje van Omroep Brabant waarop ik toch nog even wil reageren. Het was voor veel bewoners heel leuk dat Omroep Brabant langskwam met de camera en dat er belangstelling voor ze was, dat ze hun verhaal konden doen. De ochtend voordat Omroep Brabant het verzorgingshuis bezocht was er een poëzieochtend op de gesloten afdeling. Ik had gedurende mijn verblijf steeds één specifieke vraag voor de bewoners, die ik nu weer stelde: of ze ergens spijt van hadden in hun leven. Niemand had ergens spijt van. Geen enkele bewoner. Op een bepaalde manier luchtte dat me op. Alsof alles wat er gebeurt gewoon moet gebeuren. Misschien omdat het er simpelweg bij hoort; ook de fouten, ook het verdriet.

We kwamen tijdens de poëzieles tevens te spreken over de belangrijkste momenten in een leven, over vaders en moeders en verliefd worden en verhuizingen en ziektes. Aan het eind van de ochtend zei de man die zijn schoenen verkeerd om aan had: ‘Bedankt voor dit gesprek.’ ‘Nee jullie bedankt,’ zei ik. En ik meende het. Ik ben alle bewoners erg dankbaar voor hun vertrouwen en voor hun liefdevolle verhalen. Er was een vrouw die zich eindelijk vrij voelde omdat ze nu kon doen wat ze zelf wilde, er was een vrouw die haar jeugdliefde had teruggevonden en een meneer die met tranen in zijn ogen terugkeek op de reizen die hij gemaakt had. Zoals ik al eerder in deze stukjes benadrukte: het verzorgingshuis is een minimaatschappij waar gezonde en ongezonde mensen wonen, leuke en vervelende, realisten en idealisten, zeurende mensen maar vooral opvallend veel vitale mensen. Ondanks hun leeftijd. En toen kwam dus Omroep Brabant langs. Ze liepen een paar uur met me mee. We spraken over mijn tijd in het huis en over de verschillende kanten die ik had mogen zien en meemaken. Zo was het me bijvoorbeeld wel opgevallen dat er een groot verschil leek te zijn tussen de arme(re) en de rijke(re) bewoners. Alsof je de eenzaamheid letterlijk kunt afkopen. We spraken ook over herinnering en over de vriendschap die ik had opgebouwd met één van de bewoners. Dat ik nieuwe dingen had gehoord en veel had geleerd. Ik bekeek het item van Omroep Brabant en tot mijn schrik ging het alleen maar over de vervelende, nare, eenzame, zieke kant van het ouder worden. Een nogal eenzijdig beeld waar ik juist tegen had proberen te strijden. Een beeld bovendien, dat structureel onwaar is. Ik heb veel verschillende kanten van de zorg en van het ouder worden gezien, veel bewoners vertelden me hun verhaal en vroegen mij uitdrukkelijk die vaak persoonlijke geschiedenis niet te gebruiken omdat ze liever een oprechte band met een persóón aangaan dan met de media. Ze vertrouwen de media niet. Dat vond ik jammer, want er zaten zo veel grappige, ontroerende en mooie ontmoetingen tussen. Maar de bewoners hebben gelijk. Als ik ergens spijt van heb in mijn leven dan is het van het item van Omroep Brabant, waarin alle vooroordelen worden bevestigd. Terwijl ouder worden zoveel meer is. Daar kunnen de zeer aardige mannen van Omroep Brabant niets aan doen. Ik had zelf beter moeten weten. Want de wereld zit vol vooroordelen waar we helaas maar amper onderuit weten te komen; en vooral de media blijken hier, over welke bevolkingsgroep het ook gaat, een grote rol in te spelen.

PS: Bewondering

Een zeer lieve vrouw zei me: ‘Deze mensen hebben een héél leven achter de rug.’ Ze was een seconde stil, greep mijn pols en herhaalde: ‘Een héél leven.’

En ja, daar kan ik inderdaad niets anders dan bewondering voor hebben.

Het excuus

Ik doe het hier vooral goed bij de mannen. Ze willen allemaal met me eten en nodigen me bij hen thuis uit. De tijd begint te dringen: ik moet keiharde keuzes maken.

Een man is vergeten zijn kunstgebit in te doen. Het deed een beetje pijn. Hij gaat straks zijn gebit speciaal voor mij schoonmaken. Hij wil mij morgen zien. Het liefst heeft hij dat ik naar zijn huis kom. Ik kan hem amper verstaan, maar hij zegt dat hij van ondeugende meisjes houdt. Hij zegt dat ik alleen op bezoek mag komen als ik beloof dat ik stout zal zijn. Hij komt heel dichtbij: zijn spuug raakt mijn wang. Hij ruikt niet, zoals de meeste mensen hier naar parfum, zalf of soep. Hij is omgeven door een zurige lucht. Omdat hij oud is durf ik niet te zeggen dat hij weg moet gaan. De man misbruikt zijn leeftijd, die heb je er ook tussen zitten. Voor hen wordt het leven er met het stijgen van de jaren alleen maar gemakkelijker op. Ze spelen de onschuld.